3 hiểu lầm thường gặp về ngủ ngáy khiến bạn có thể bỏ qua dấu hiệu cảnh báo

Hiểu lầm về ngủ ngáy có thể khiến nhiều người bỏ qua những dấu hiệu bất thường trong lúc ngủ. Không ít người cho rằng ngáy chỉ là thói quen, chỉ người thừa cân mới có nguy cơ mắc bệnh hoặc nếu ban ngày vẫn tỉnh táo thì không cần lo lắng.

Thực tế, ngủ ngáy là hiện tượng thường gặp và không phải trường hợp nào cũng nguy hiểm. Tuy nhiên, ngủ ngáy cũng có thể là một biểu hiện của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (OSA), đặc biệt khi đi kèm những khoảng ngừng thở, thở hổn hển hoặc giấc ngủ không được phục hồi.

Vậy đâu là ba quan niệm chưa chính xác về ngủ ngáy và khi nào người bệnh nên chủ động thăm khám?

1. Ngủ ngáy là gì? Có phải ai ngủ ngáy cũng mắc bệnh?

Ngủ ngáy là âm thanh phát ra khi không khí đi qua đường hô hấp trên bị thu hẹp trong lúc ngủ, làm các mô mềm ở vùng họng rung lên.

Khi ngủ, các cơ ở lưỡi, màn hầu và thành họng giãn ra. Ở một số người, điều này khiến đường thở hẹp hơn và tạo ra tiếng ngáy.

Ngủ ngáy có thể xuất hiện thỉnh thoảng hoặc thường xuyên, với âm lượng khác nhau.

Một số yếu tố góp phần gây ngủ ngáy gồm:

• Thừa cân hoặc béo phì.
• Nằm ngửa khi ngủ.
• Sử dụng rượu bia gần giờ ngủ.
• Nghẹt mũi hoặc các vấn đề gây cản trở luồng khí qua mũi.
• Amidan lớn hoặc đặc điểm giải phẫu làm đường thở trên hẹp.
• Tuổi tác và những thay đổi về trương lực cơ vùng họng.

Theo NHS – Snoring, ngủ ngáy thường không phải dấu hiệu của bệnh nghiêm trọng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, nó có thể liên quan đến ngưng thở khi ngủ.

Điều quan trọng không chỉ là tiếng ngáy lớn hay nhỏ mà còn là cách người bệnh hít thở và chất lượng giấc ngủ.

2. Hiểu lầm về ngủ ngáy số 1: “Ngáy to là ngủ ngon, ngủ sâu”

Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhưng chưa chính xác.

Nhiều người cho rằng tiếng ngáy càng lớn chứng tỏ người đó ngủ càng sâu. Thực tế, âm thanh ngáy không phản ánh chất lượng giấc ngủ.

Ở một số người, tiếng ngáy lớn có thể đi kèm tình trạng đường thở bị hẹp hoặc tắc nghẽn lặp lại.

Sự thật: Ngáy to không đồng nghĩa với ngủ ngon

Trong hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, đường hô hấp trên có thể bị tắc nghẽn từng đợt, khiến luồng khí giảm hoặc tạm thời ngừng lại.

Cơ thể có thể phản ứng bằng những lần thức giấc rất ngắn để khôi phục hô hấp. Người bệnh thường không nhớ những lần thức giấc này.

Vì vậy, một người có thể ngủ nhiều giờ nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi khi thức dậy.

Những biểu hiện cần chú ý

• Ngáy to, thường xuyên.
• Đang ngáy thì đột ngột im lặng, sau đó hít mạnh hoặc ngáy trở lại.
• Giật mình thức giấc, thở hổn hển.
• Ngủ không sâu hoặc thức giấc nhiều lần.

Lưu ý: Không phải cứ ngáy to là mắc ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, nếu người thân quan sát thấy những khoảng ngừng thở, người bệnh nên được đánh giá chuyên khoa.

3. Hiểu lầm về ngủ ngáy số 2: “Chỉ người béo phì mới bị ngưng thở khi ngủ”

Thừa cân và béo phì là những yếu tố nguy cơ quan trọng của hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Tuy nhiên, cho rằng chỉ người béo phì mới mắc bệnh là một hiểu lầm về ngủ ngáy có thể khiến người có cân nặng bình thường chủ quan.

Sự thật: Người gầy vẫn có thể mắc ngưng thở khi ngủ

Nguy cơ ngưng thở khi ngủ không chỉ phụ thuộc vào cân nặng.

Một số yếu tố khác có thể góp phần làm đường hô hấp trên dễ bị hẹp hoặc tắc nghẽn, chẳng hạn:

• Cấu trúc hàm và đường thở trên.
• Amidan quá phát.
• Một số đặc điểm giải phẫu vùng lưỡi, màn hầu và họng.
• Tuổi tác.
• Tiền sử gia đình có người mắc ngưng thở khi ngủ.

Ở trẻ em, amidan và VA quá phát là những yếu tố có thể liên quan đến ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Do đó, dù không thừa cân, người có tiếng ngáy thường xuyên kèm ngừng thở hoặc thở bất thường trong lúc ngủ vẫn nên được kiểm tra.

4. Hiểu lầm về ngủ ngáy số 3: “Ban ngày không buồn ngủ thì chắc chắn không có bệnh”

Buồn ngủ quá mức vào ban ngày là một triệu chứng thường gặp của ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Tuy nhiên, không phải người mắc bệnh nào cũng nhận thấy triệu chứng này rõ ràng.

Sự thật: Không buồn ngủ ban ngày không loại trừ ngưng thở khi ngủ

Biểu hiện của ngưng thở khi ngủ có thể khác nhau giữa các cá nhân.

Một số người cảm thấy buồn ngủ nhiều, trong khi người khác chủ yếu gặp các biểu hiện như:

• Ngáy to hoặc ngừng thở được người thân quan sát thấy.
• Thức giấc nhiều lần trong đêm.
• Đau đầu vào buổi sáng.
• Khô miệng khi thức dậy.
• Khó tập trung hoặc giảm trí nhớ.
• Cảm giác ngủ dậy không được nghỉ ngơi đầy đủ.

Ngoài ra, một số người đã quen với tình trạng mệt mỏi kéo dài nên không nhận ra chất lượng giấc ngủ đang bị ảnh hưởng.

Theo NHLBI – Sleep Apnea, triệu chứng ngưng thở khi ngủ có thể bao gồm ngáy lớn, ngừng thở trong lúc ngủ, thở hổn hển, đau đầu buổi sáng và buồn ngủ ban ngày.

Không nên chỉ dựa vào việc có buồn ngủ hay không để tự loại trừ ngưng thở khi ngủ.

5. Phân biệt ngủ ngáy thông thường và dấu hiệu nghi ngờ ngưng thở khi ngủ

Ngủ ngáy và ngưng thở khi ngủ có liên quan nhưng không hoàn toàn giống nhau.

Đặc điểm	Ngủ ngáy đơn thuần	Có thể nghi ngờ ngưng thở khi ngủ
Tiếng ngáy	Có thể nhẹ hoặc lớn	Thường ngáy to, nhưng không bắt buộc
Khoảng ngừng thở	Không có các đợt ngưng thở bệnh lý được xác định	Có thể được người thân quan sát thấy
Thở hổn hển khi ngủ	Không điển hình	Có thể xuất hiện
Chất lượng giấc ngủ	Có thể vẫn được duy trì	Có thể bị gián đoạn nhiều lần
Mệt mỏi ban ngày	Không nhất thiết có	Có thể có hoặc không
Chẩn đoán	Cần đánh giá khi có triệu chứng đáng lo ngại	Cần xét nghiệm giấc ngủ phù hợp để xác định

Bảng trên chỉ có giá trị tham khảo. Không thể chẩn đoán hay loại trừ ngưng thở khi ngủ chỉ bằng việc quan sát tiếng ngáy.

6. Ngưng thở khi ngủ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có thể làm gián đoạn giấc ngủ, giảm oxy máu từng đợt và ảnh hưởng đến khả năng phục hồi của cơ thể.

Nếu không được phát hiện và quản lý phù hợp, bệnh có thể liên quan đến:

Giảm khả năng tập trung: Người bệnh có thể mệt mỏi, khó duy trì sự chú ý và giảm hiệu suất làm việc.

Buồn ngủ khi lái xe: Tình trạng buồn ngủ quá mức có thể làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông hoặc tai nạn lao động.

Ảnh hưởng tim mạch: Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có liên quan đến tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và một số bệnh lý tim mạch.

Giảm chất lượng cuộc sống: Giấc ngủ không được phục hồi đầy đủ có thể ảnh hưởng đến tâm trạng, trí nhớ và sinh hoạt hằng ngày.

Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào mức độ bệnh, các yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe của từng người.

Không phải người ngủ ngáy nào cũng gặp những vấn đề này.

7. Khi nào người ngủ ngáy nên đi khám?

Người bệnh nên chủ động thăm khám nếu xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Ngáy to, thường xuyên và kéo dài.
• Người thân phát hiện những khoảng ngừng thở khi ngủ.
• Thức giấc vì nghẹt thở hoặc thở hổn hển.
• Buồn ngủ nhiều vào ban ngày, đặc biệt khi lái xe hoặc làm việc.
• Thường xuyên đau đầu khi thức dậy, ngủ không sâu.
• Ngủ ngáy kèm tăng huyết áp khó kiểm soát hoặc các bệnh lý liên quan.
• Trẻ em ngủ ngáy thường xuyên, kèm thở bằng miệng, ngủ không yên hoặc những thay đổi về hành vi.

Nếu buồn ngủ đến mức có nguy cơ ngủ gật khi lái xe, cần tránh lái xe và được đánh giá y tế sớm.

Đặc biệt, khi người thân quan sát thấy các đợt ngừng thở lặp lại, người bệnh không nên chỉ tìm cách giảm tiếng ngáy mà bỏ qua việc đánh giá rối loạn hô hấp khi ngủ.

8. Bác sĩ chẩn đoán ngưng thở khi ngủ bằng cách nào?

Khi đến khám, bác sĩ có thể khai thác bệnh sử, thói quen ngủ và các triệu chứng xuất hiện vào ban đêm hoặc ban ngày.

Người bệnh nên trao đổi với người ngủ cùng để ghi nhận những biểu hiện như ngáy lớn, ngừng thở hoặc thở hổn hển.

Khám Tai Mũi Họng

Bác sĩ có thể đánh giá cấu trúc mũi, họng và đường hô hấp trên nhằm phát hiện những yếu tố góp phần gây hẹp đường thở.

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định nội soi mũi họng.

Tuy nhiên, khám Tai Mũi Họng hoặc nội soi đơn thuần không đủ để xác định hay loại trừ hội chứng ngưng thở khi ngủ.

Xét nghiệm giấc ngủ

Nếu nghi ngờ ngưng thở khi ngủ, bác sĩ có thể chỉ định hoặc giới thiệu người bệnh thực hiện xét nghiệm giấc ngủ phù hợp.

Các phương pháp có thể gồm:

• Đa ký giấc ngủ (Polysomnography): Ghi nhận nhiều thông số sinh lý trong lúc ngủ, hỗ trợ chẩn đoán và đánh giá mức độ bệnh.
• Xét nghiệm ngưng thở khi ngủ tại nhà: Có thể được sử dụng ở một số người trưởng thành phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Kết quả cần được diễn giải cùng triệu chứng và tình trạng lâm sàng.

Theo NHLBI – Sleep Apnea Diagnosis, xét nghiệm giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định ngưng thở khi ngủ và đánh giá mức độ nghiêm trọng.

9. Có thể làm gì để giảm ngủ ngáy?

Một số thay đổi trong sinh hoạt có thể giúp giảm ngủ ngáy hoặc hỗ trợ quản lý nguy cơ ngưng thở khi ngủ:

• Duy trì cân nặng phù hợp.
• Hạn chế rượu bia trước giờ ngủ.
• Ngừng hút thuốc lá.
• Thử nằm nghiêng nếu ngáy tăng khi nằm ngửa.
• Duy trì thời gian ngủ đều đặn.
• Thăm khám và điều trị các bệnh lý gây nghẹt mũi khi có chỉ định.
• Không tự ý sử dụng thuốc ngủ hoặc thuốc an thần.

Nếu đã được chẩn đoán ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, người bệnh có thể cần các phương pháp điều trị chuyên khoa như thiết bị áp lực đường thở dương (CPAP), khí cụ nha khoa hoặc những phương pháp khác tùy từng trường hợp.

Không nên tự mua thiết bị chống ngáy hoặc tự lựa chọn phương pháp điều trị thay cho đánh giá của bác sĩ.

10. Câu hỏi thường gặp về những hiểu lầm về ngủ ngáy

Ngủ ngáy to có chắc chắn mắc ngưng thở khi ngủ không?

Không. Ngáy to có thể là một dấu hiệu gợi ý nhưng không đủ để chẩn đoán. Cần đánh giá thêm triệu chứng và thực hiện xét nghiệm giấc ngủ khi có chỉ định.

Người gầy có thể mắc ngưng thở khi ngủ không?

Có. Bên cạnh cân nặng, cấu trúc đường thở, amidan lớn, tuổi tác và những yếu tố khác cũng có thể liên quan đến nguy cơ mắc bệnh.

Không buồn ngủ ban ngày có loại trừ được ngưng thở khi ngủ không?

Không. Một số người mắc bệnh không có biểu hiện buồn ngủ ban ngày rõ ràng.

Ghi âm tiếng ngáy có giúp phát hiện bệnh không?

Ghi âm hoặc ghi hình có thể cung cấp thêm thông tin cho bác sĩ về tiếng ngáy và những biểu hiện bất thường. Tuy nhiên, các bản ghi này không thay thế xét nghiệm giấc ngủ để chẩn đoán.

Trẻ em ngủ ngáy có cần đi khám không?

Trẻ ngủ ngáy thường xuyên, đặc biệt kèm ngừng thở, thở bằng miệng hoặc ngủ không yên, nên được bác sĩ đánh giá.

11. Đừng bỏ qua những dấu hiệu bất thường phía sau tiếng ngáy

Những hiểu lầm về ngủ ngáy có thể khiến người bệnh chỉ chú ý đến tiếng ồn mà bỏ qua những thay đổi trong hô hấp và chất lượng giấc ngủ.

Không phải ai ngủ ngáy cũng mắc ngưng thở khi ngủ. Tuy nhiên, nếu có những khoảng ngừng thở, thở hổn hển, ngủ không phục hồi hoặc buồn ngủ quá mức vào ban ngày, người bệnh nên chủ động thăm khám.

Tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Sài Gòn, người bệnh có thể được bác sĩ chuyên khoa đánh giá các vấn đề mũi họng và yếu tố đường hô hấp trên có khả năng liên quan đến ngủ ngáy.

Khi nghi ngờ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, bác sĩ sẽ tư vấn hướng đánh giá chuyên sâu phù hợp với tình trạng cụ thể.

Ngủ ngáy không phải lúc nào cũng đáng lo, nhưng những dấu hiệu bất thường đi kèm xứng đáng được quan tâm đúng lúc.

Bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Địa chỉ: 1–3 và 6–8 Trịnh Văn Cấn, Phường Bến Thành, TP.HCM.

Hotline: (028) 38 213 456

Website: https://taimuihongsg.com

Đặt Hẹn Khám Bệnh Online: https://taimuihongsg.com/dat-hen-kham-benh/