Có nên lấy sỏi amidan? Lấy sỏi rồi điều gì sẽ xảy ra?

Sỏi amidan là tình trạng khá thường gặp, có thể khiến người bệnh cảm thấy vướng họng, khó chịu khi nuốt hoặc xuất hiện mùi hôi miệng dù đã vệ sinh răng miệng thường xuyên. Khi phát hiện những hạt nhỏ màu trắng hoặc vàng nhạt trên amidan, nhiều người thường băn khoăn: Có nên lấy sỏi amidan không? Có thể tự lấy tại nhà hay cần đến bác sĩ?

Thực tế, không phải trường hợp sỏi amidan nào cũng cần can thiệp. Một số viên sỏi nhỏ có thể tự bong ra và không gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe. Tuy nhiên, nếu sỏi gây khó chịu kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc đi kèm những triệu chứng bất thường, người bệnh nên được bác sĩ Tai Mũi Họng thăm khám.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân hình thành sỏi amidan, khi nào cần lấy sỏi và những điều nên lưu ý để xử lý an toàn.

Sỏi amidan là gì? Vì sao hình thành?

Sỏi amidan (tonsil stones hay tonsilloliths) là những khối nhỏ hình thành trong các hốc, khe tự nhiên trên bề mặt amidan khẩu cái.

Trong quá trình sinh hoạt, tế bào chết, vụn thức ăn, vi khuẩn và các chất khác có thể tích tụ tại những khe này. Theo thời gian, các chất tích tụ có thể bị khoáng hóa, tạo thành những viên sỏi có màu trắng hoặc vàng nhạt.

Kích thước sỏi amidan rất đa dạng, từ những hạt nhỏ khó nhìn thấy đến những khối lớn hơn.

Một số yếu tố có thể làm tăng khả năng hình thành sỏi amidan bao gồm:

• Amidan có nhiều khe, hốc sâu, dễ giữ lại các chất tích tụ.
• Tiền sử viêm amidan tái diễn hoặc mạn tính.
• Vệ sinh răng miệng chưa tốt.
• Tình trạng tích tụ vi khuẩn và mảnh vụn trong các hốc amidan.

Sỏi amidan không phải là ung thư và đa số trường hợp không gây nguy hiểm nghiêm trọng. Tuy nhiên, chúng có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt.

Dấu hiệu nhận biết sỏi amidan thường gặp

Không phải ai có sỏi amidan cũng xuất hiện triệu chứng. Nhiều trường hợp chỉ tình cờ phát hiện khi soi gương hoặc thăm khám Tai Mũi Họng.

Khi có triệu chứng, người bệnh có thể gặp:

Hôi miệng kéo dài

Đây là một trong những biểu hiện thường gặp ở người có sỏi amidan.

Vi khuẩn và các chất tích tụ trong khe amidan có thể tạo ra mùi khó chịu, khiến người bệnh cảm thấy thiếu tự tin khi giao tiếp.

Tuy nhiên, hôi miệng còn có thể liên quan đến bệnh răng miệng, khô miệng và nhiều nguyên nhân khác. Vì vậy, không nên tự kết luận hôi miệng là do sỏi amidan.

Cảm giác vướng hoặc có dị vật trong họng

Một số người cảm thấy như có vật nhỏ mắc ở vùng họng, đặc biệt khi nuốt nước bọt.

Cảm giác này có thể rõ hơn khi viên sỏi có kích thước lớn hoặc nằm ở vị trí dễ gây cọ xát.

 

Xuất hiện hạt trắng hoặc vàng nhạt trên amidan

Khi quan sát vùng họng, người bệnh có thể nhìn thấy những hạt nhỏ màu trắng hoặc vàng nằm trong khe amidan.

Tuy nhiên, các mảng trắng tại amidan cũng có thể xuất hiện trong viêm amidan hoặc những bệnh lý khác. Không nên tự xác định là sỏi chỉ dựa vào màu sắc.

Đau họng hoặc khó chịu khi nuốt

Sỏi amidan đôi khi gây kích ứng tại chỗ, khiến người bệnh đau nhẹ hoặc khó chịu khi nuốt.

Nếu đau họng nhiều, sốt hoặc khó nuốt tăng dần, cần được bác sĩ đánh giá để loại trừ nhiễm trùng và những nguyên nhân khác.

Có nên lấy sỏi amidan không?

Có nên lấy sỏi amidan là câu hỏi thường gặp khi người bệnh phát hiện những hạt trắng nhỏ trong họng.

Câu trả lời phụ thuộc vào kích thước sỏi, mức độ khó chịu, tần suất tái phát và tình trạng amidan.

Trường hợp chưa nhất thiết phải lấy sỏi amidan

Nếu sỏi có kích thước nhỏ, không gây đau, không ảnh hưởng đến việc ăn uống và sinh hoạt, người bệnh có thể chưa cần can thiệp lấy sỏi.

Một số viên sỏi có thể tự bong ra khi ăn uống, ho hoặc súc họng.

Trong trường hợp này, bác sĩ có thể hướng dẫn theo dõi và chăm sóc vệ sinh răng miệng phù hợp.

Trường hợp nên đến bác sĩ để đánh giá sỏi Amidan

Người bệnh nên khám chuyên khoa khi:

• Sỏi gây hôi miệng kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Thường xuyên cảm thấy vướng họng hoặc khó chịu khi nuốt.
• Sỏi tái phát nhiều lần.
• Sỏi lớn, nằm sâu hoặc khó quan sát.
• Amidan bị kích ứng, đau hoặc có dấu hiệu chảy máu.
• Không chắc chắn tổn thương đang nhìn thấy có phải sỏi amidan hay không.

Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng amidan, điều trị tình trạng viêm kèm theo hoặc theo dõi thêm.

Không phải cứ phát hiện sỏi amidan là cần lấy ngay. Việc can thiệp nên dựa trên triệu chứng và đánh giá chuyên môn.

5 điều cần biết trước về sỏi amidan

1. Sỏi amidan có thể tự bong ra

Những viên sỏi nhỏ đôi khi tự rơi ra khỏi khe amidan mà không cần can thiệp.

Súc họng nhẹ nhàng bằng nước muối có thể giúp làm sạch khoang miệng và hỗ trợ những viên sỏi dễ bong ra.

Tuy nhiên, không nên cố súc họng quá mạnh hoặc tìm cách tác động sâu vào amidan.

2. Không nên tự dùng vật nhọn để lấy sỏi

Một số người có thói quen sử dụng tăm, nhíp, đầu bút hoặc những vật dụng khác để cố lấy sỏi ra khỏi amidan.

Đây là việc không được khuyến khích vì mô amidan tương đối nhạy cảm và có nhiều mạch máu.

Tác động không đúng cách có thể gây trầy xước, chảy máu, đau hoặc làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Ngay cả khi nhìn thấy viên sỏi, người bệnh cũng không nên cố đào sâu vào khe amidan.

3. Lấy sỏi không đồng nghĩa với điều trị dứt điểm tình trạng tái phát

Việc lấy viên sỏi hiện tại không bảo đảm sỏi sẽ không xuất hiện trở lại.

Nguyên nhân là các khe amidan vẫn có thể tiếp tục giữ lại vụn thức ăn, tế bào chết và vi khuẩn.

Vì vậy, người thường xuyên bị sỏi amidan cần chú ý vệ sinh răng miệng và trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng tái phát gây nhiều phiền toái.

4. Không phải trường hợp sỏi amidan nào cũng cần dùng thuốc

Sỏi amidan đơn thuần không phải là lý do để tự sử dụng kháng sinh.

Kháng sinh chỉ được chỉ định khi bác sĩ xác định có tình trạng nhiễm khuẩn cần điều trị.

Người bệnh cũng không nên tự mua các loại thuốc hoặc dung dịch được quảng cáo có khả năng làm tan sỏi amidan hoàn toàn khi chưa có cơ sở rõ ràng về hiệu quả và độ an toàn.

5. Cắt amidan không phải lựa chọn đầu tiên cho mọi trường hợp

Một số người có sỏi amidan tái phát thường xuyên có thể đặt câu hỏi liệu có cần cắt amidan để giải quyết tình trạng này.

Cắt amidan là một thủ thuật có những nguy cơ nhất định, đặc biệt là đau sau mổ và chảy máu.

Vì vậy, phẫu thuật không được chỉ định thường quy chỉ vì phát hiện vài viên sỏi nhỏ.

Trong trường hợp sỏi tái phát nhiều, triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống hoặc có bệnh lý amidan kèm theo, bác sĩ sẽ đánh giá lợi ích và nguy cơ trước khi cân nhắc phương án điều trị.

Có nên tự lấy sỏi amidan tại nhà không?

Người bệnh không nên cố tự lấy sỏi bằng cách dùng tay, dụng cụ sắc nhọn hoặc tạo áp lực mạnh lên amidan.

Những thao tác này có thể làm tổn thương niêm mạc, gây chảy máu hoặc khiến tình trạng đau họng trở nên nghiêm trọng hơn.

Đặc biệt, không nên tự sử dụng máy tăm nước ở áp lực cao để xịt trực tiếp vào khe amidan vì có thể gây chấn thương.

Nếu sỏi nhỏ và không gây khó chịu, bạn có thể ưu tiên các biện pháp chăm sóc nhẹ nhàng như:

• Súc họng bằng nước muối ấm với nồng độ phù hợp.
• Đánh răng và làm sạch kẽ răng thường xuyên.
• Vệ sinh lưỡi nhẹ nhàng.
• Uống đủ nước để hạn chế khô miệng.
• Theo dõi tình trạng sỏi và những triệu chứng đi kèm.

Nếu sỏi không tự bong ra, gây khó chịu hoặc nằm sâu trong khe amidan, nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra thay vì tiếp tục cố lấy tại nhà.

Sỏi amidan có nguy hiểm không?

Phần lớn sỏi amidan là tình trạng lành tính và không gây biến chứng nghiêm trọng.

Tuy nhiên, những viên sỏi lớn hoặc tái phát thường xuyên có thể gây:

• Hôi miệng dai dẳng.
• Cảm giác vướng họng.
• Khó chịu khi nuốt.
• Kích ứng tại vùng amidan.
• Ảnh hưởng đến giao tiếp và chất lượng cuộc sống.

Không nên xem mọi biểu hiện đau họng, sưng amidan hoặc mảng trắng đều do sỏi amidan.

Một số triệu chứng có thể liên quan đến viêm amidan, áp xe quanh amidan hoặc những bệnh lý khác cần được thăm khám.

Khi nào cần đến bác sĩ Tai Mũi Họng?

Bạn nên đến khám nếu có sỏi amidan kèm một trong những biểu hiện sau:

• Đau họng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần.
• Hôi miệng dai dẳng dù đã chăm sóc răng miệng.
• Cảm giác vướng họng ảnh hưởng đến ăn uống.
• Sỏi lớn, nằm sâu hoặc thường xuyên tái phát.
• Amidan sưng đau, có dấu hiệu viêm.
• Xuất hiện tổn thương bất thường tại một bên amidan hoặc hạch cổ kéo dài.

Cần được đánh giá khẩn cấp nếu xuất hiện khó thở, không thể nuốt nước bọt, chảy máu nhiều, đau họng dữ dội một bên kèm sốt, há miệng khó hoặc giọng nói thay đổi rõ rệt.

Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng khác nghiêm trọng hơn sỏi amidan thông thường.

Cách phòng ngừa sỏi amidan tái phát

Không có biện pháp nào bảo đảm ngăn ngừa hoàn toàn sỏi amidan. Tuy nhiên, duy trì vệ sinh răng miệng và những thói quen lành mạnh có thể giúp hạn chế sự tích tụ của các chất trong khoang miệng.

Vệ sinh răng miệng đúng cách

Đánh răng ít nhất hai lần mỗi ngày bằng kem đánh răng chứa fluoride, kết hợp làm sạch kẽ răng và vệ sinh lưỡi.

Khám nha khoa định kỳ cũng giúp phát hiện những nguyên nhân khác gây hôi miệng.

Súc họng nhẹ nhàng

Súc họng bằng nước muối ấm có thể giúp giảm cảm giác khó chịu và làm sạch khoang miệng.

Không nên súc họng quá mạnh hoặc sử dụng dung dịch gây kích ứng.

Uống đủ nước

Duy trì đủ nước giúp hạn chế tình trạng khô miệng, tạo điều kiện cho nước bọt thực hiện vai trò làm sạch tự nhiên.

Hạn chế hút thuốc lá

Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe khoang miệng và vùng họng. Ngừng hút thuốc mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tổng thể.

Thăm khám khi sỏi tái phát thường xuyên

Nếu sỏi xuất hiện nhiều lần, gây hôi miệng hoặc khó chịu kéo dài, người bệnh nên khám chuyên khoa Tai Mũi Họng để được đánh giá nguyên nhân và tư vấn hướng xử trí.

Có nên lấy sỏi amidan? Đừng vội can thiệp khi chưa cần thiết

Có nên lấy sỏi amidan hay không phụ thuộc vào mức độ triệu chứng và tình trạng cụ thể của mỗi người.

Nếu sỏi nhỏ, không đau và không ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh thường có thể theo dõi và chú ý vệ sinh răng miệng. Ngược lại, nếu sỏi gây hôi miệng kéo dài, vướng họng, tái phát nhiều lần hoặc kèm dấu hiệu bất thường, nên đến bác sĩ Tai Mũi Họng để được kiểm tra.

Tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Sài Gòn, người bệnh có biểu hiện nghi ngờ sỏi amidan, đau họng kéo dài hoặc các bất thường tại amidan có thể được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và tư vấn phương pháp xử trí phù hợp.

Không phải viên sỏi amidan nào cũng cần lấy. Điều quan trọng là nhận biết đúng tình trạng, tránh tự can thiệp gây tổn thương và thăm khám khi cần thiết.

Bài viết cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Địa chỉ: 1–3 và 6–8 Trịnh Văn Cấn, Phường Bến Thành, TP.HCM.

Hotline: (028) 38 213 456

Website: https://taimuihongsg.com

Đặt Hẹn Khám Bệnh Online: https://taimuihongsg.com/dat-hen-kham-benh/