Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10/2026: Quan tâm giấc ngủ để sống khỏe mỗi ngày

“Tuổi càng cao, ngủ càng ít” là quan niệm khá phổ biến. Vì vậy, khi ông bà, cha mẹ thường xuyên mất ngủ, thức giấc giữa đêm hoặc ngủ dậy vẫn mệt mỏi, nhiều gia đình cho rằng đây chỉ là thay đổi tự nhiên của tuổi tác.

Thực tế, giấc ngủ có thể thay đổi khi con người lớn tuổi, nhưng ngủ không ngon kéo dài không nên được xem là điều tất yếu của tuổi già.

Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi (International Day of Older Persons) 01/10/2026, Bệnh viện Tai Mũi Họng Sài Gòn mong muốn lan tỏa thông điệp: “Quan tâm giấc ngủ – Chăm sóc sức khỏe tuổi vàng”, giúp người cao tuổi và gia đình nhận biết sớm những vấn đề về giấc ngủ, đặc biệt là ngáy ngủ và ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Chăm sóc giấc ngủ người cao tuổi không chỉ là giúp ngủ đủ thời gian, mà còn quan tâm đến chất lượng giấc ngủ, sự tỉnh táo ban ngày và những vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến việc nghỉ ngơi.

Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10/2026: Quan tâm đến chất lượng sống

Ngày Quốc tế Người cao tuổi được Liên Hợp Quốc xác định vào ngày 01/10 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức về những vấn đề liên quan đến người cao tuổi, đồng thời ghi nhận vai trò và những đóng góp của họ trong gia đình, cộng đồng.

Năm 2026, chủ đề quốc tế là “The Age of Longevity: Rethinking Systems for Longer Lives”, hướng đến việc xây dựng các hệ thống hỗ trợ để con người không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe mạnh, có phẩm giá và chất lượng cuộc sống tốt hơn.

Trong hành trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, giấc ngủ là một yếu tố quan trọng nhưng đôi khi chưa được quan tâm đúng mức.

Một giấc ngủ chất lượng góp phần duy trì sự tỉnh táo, khả năng tập trung, tâm trạng và hoạt động thể chất trong ngày.

Vì vậy, nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10/2026, mỗi gia đình có thể bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản:

“Dạo này ông bà, cha mẹ có ngủ ngon không?”

Giấc ngủ người cao tuổi thay đổi như thế nào?

Khi tuổi tác tăng lên, nhịp sinh học và cấu trúc giấc ngủ có thể thay đổi.

Người cao tuổi thường có xu hướng buồn ngủ sớm hơn vào buổi tối, thức dậy sớm hơn vào buổi sáng và dễ tỉnh giấc trong đêm hơn so với khi còn trẻ.

Thời gian ngủ sâu cũng có thể giảm theo tuổi.

Tuy nhiên, những thay đổi này không có nghĩa người cao tuổi chỉ cần ngủ vài giờ mỗi đêm.

Theo Viện Lão khoa Quốc gia Hoa Kỳ (NIA), người cao tuổi nhìn chung vẫn cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm, tương tự nhiều người trưởng thành khác, dù nhu cầu cụ thể có thể khác nhau giữa từng người.

Điều quan trọng không chỉ là tổng thời gian ngủ, mà còn là cảm giác sau khi thức dậy.

Nếu ngủ đủ giờ nhưng vẫn mệt mỏi, buồn ngủ nhiều ban ngày hoặc thường xuyên thức giấc vì khó thở, người bệnh nên được đánh giá nguyên nhân.

5 vấn đề giấc ngủ người cao tuổi không nên chủ quan

1. Mất ngủ kéo dài – Không phải cứ lớn tuổi là phải chịu đựng

Mất ngủ có thể biểu hiện bằng việc khó đi vào giấc ngủ, thức giấc nhiều lần hoặc tỉnh dậy quá sớm và không thể ngủ lại.

Ở người cao tuổi, mất ngủ có thể liên quan đến căng thẳng, đau mạn tính, bệnh lý nền, tác dụng của thuốc hoặc những rối loạn giấc ngủ khác.

Những biểu hiện cần chú ý:

• Nằm lâu nhưng khó ngủ.
• Thường xuyên thức giấc giữa đêm.
• Tỉnh dậy quá sớm và không thể ngủ lại.
• Ngủ dậy vẫn mệt mỏi.
• Khó tập trung, cáu gắt hoặc buồn ngủ vào ban ngày.

Nếu mất ngủ kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên được bác sĩ đánh giá thay vì tự dùng thuốc ngủ.

Đối với mất ngủ mạn tính, liệu pháp nhận thức – hành vi dành cho mất ngủ (CBT-I) là một phương pháp điều trị được khuyến nghị. Đây là liệu pháp có cấu trúc, cần được hướng dẫn phù hợp, không chỉ đơn thuần là thay đổi giờ đi ngủ.

2. Ngáy ngủ lớn – Đừng chỉ xem là một thói quen

Ngáy xảy ra khi luồng không khí đi qua đường hô hấp trên làm các mô mềm rung lên trong lúc ngủ.

Ngáy có thể liên quan đến nhiều yếu tố như cấu trúc đường thở, nghẹt mũi, tư thế ngủ hoặc cân nặng.

Không phải người ngáy ngủ nào cũng mắc bệnh. Tuy nhiên, ngáy lớn thường xuyên, đặc biệt khi đi kèm những khoảng ngừng thở, thở hổn hển hoặc buồn ngủ ban ngày, có thể gợi ý hội chứng ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Gia đình nên chú ý nếu người cao tuổi:

• Ngáy lớn và thường xuyên.
• Có những khoảng im lặng bất thường khi đang ngủ.
• Đột ngột thở mạnh hoặc giật mình tỉnh giấc.
• Thức dậy với cảm giác khô miệng hoặc đau đầu.
• Ngủ đủ thời gian nhưng vẫn mệt mỏi ban ngày.

Không nên chỉ dựa vào tiếng ngáy để tự chẩn đoán ngưng thở khi ngủ. Bác sĩ cần đánh giá thêm triệu chứng, yếu tố nguy cơ và chỉ định thăm dò phù hợp.

3. Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ – Vấn đề cần được nhận biết sớm

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ (Obstructive Sleep Apnea – OSA) là tình trạng đường hô hấp trên bị hẹp hoặc tắc lặp đi lặp lại trong khi ngủ, gây giảm hoặc ngừng luồng khí thở trong những khoảng thời gian nhất định.

Những đợt tắc nghẽn này có thể làm gián đoạn giấc ngủ và gây biến động nồng độ oxy trong máu.

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, trong đó có người cao tuổi.

Một số dấu hiệu gợi ý gồm:

• Ngáy lớn kèm ngừng thở được người nhà quan sát.
• Tỉnh giấc vì cảm giác nghẹt thở hoặc thở hổn hển.
• Buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
• Đau đầu buổi sáng.
• Khó tập trung hoặc ngủ dậy không thấy khỏe.

Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có liên quan đến tăng nguy cơ một số vấn đề tim mạch và sức khỏe khác. Tuy nhiên, không thể xác định mức độ bệnh hoặc nguy cơ của từng người chỉ dựa vào triệu chứng.

Người cao tuổi có biểu hiện nghi ngờ ngưng thở khi ngủ nên được thăm khám, đặc biệt nếu đồng thời có tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch.

4. Thức giấc nhiều lần trong đêm – Cần tìm đúng nguyên nhân

Một số người cao tuổi thường thức dậy nhiều lần để đi vệ sinh, do đau nhức, khó thở, ho hoặc cảm giác khó chịu.

Việc thức giấc giữa đêm có thể tăng theo tuổi, nhưng nếu diễn ra thường xuyên và ảnh hưởng đến sức khỏe ban ngày, cần tìm nguyên nhân.

Những yếu tố có thể liên quan gồm:

• Tiểu đêm nhiều lần.
• Đau khớp hoặc đau mạn tính.
• Bệnh lý hô hấp.
• Một số loại thuốc.
• Mất ngủ hoặc rối loạn nhịp sinh học.
• Ngưng thở khi ngủ.

Đáng chú ý, tiểu đêm đôi khi cũng xuất hiện ở người mắc ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ, dù không phải mọi trường hợp tiểu đêm đều do bệnh này.

Lời khuyên: Nếu người cao tuổi thức giấc nhiều lần, gia đình nên ghi nhận nguyên nhân có thể quan sát được và trao đổi với bác sĩ, thay vì chỉ tìm cách giúp ngủ lại nhanh hơn.

5. Buồn ngủ ban ngày, ngủ dậy vẫn mệt – Dấu hiệu giấc ngủ chưa được đảm bảo

Người cao tuổi có thể nghỉ ngơi hoặc ngủ trưa trong ngày. Tuy nhiên, tình trạng buồn ngủ quá mức, thường xuyên ngủ gật hoặc khó duy trì sự tỉnh táo không nên mặc định là do tuổi già.

Buồn ngủ ban ngày có thể liên quan đến thiếu ngủ, tác dụng của thuốc, bệnh lý nền hoặc những rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ.

Dấu hiệu cần chú ý:

• Thường xuyên ngủ gật khi đang trò chuyện hoặc xem tivi.
• Mệt mỏi kéo dài dù đã ngủ đủ thời gian.
• Khó tập trung hoặc giảm khả năng tham gia sinh hoạt.
• Buồn ngủ trong những tình huống cần tỉnh táo.
• Có tiếng ngáy lớn hoặc ngừng thở khi ngủ đi kèm.

Nếu buồn ngủ nhiều gây nguy cơ mất an toàn, người bệnh cần tránh lái xe hoặc vận hành thiết bị nguy hiểm cho đến khi được đánh giá.

Y học giấc ngủ là gì? Có vai trò gì đối với người cao tuổi?

Y học giấc ngủ (Sleep Medicine) là lĩnh vực y học chuyên nghiên cứu, đánh giá và điều trị những rối loạn liên quan đến giấc ngủ và trạng thái thức.

Lĩnh vực này bao gồm nhiều vấn đề như:

• Mất ngủ.
• Ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.
• Rối loạn nhịp thức – ngủ.
• Hội chứng chân không yên.
• Các rối loạn vận động hoặc hành vi trong khi ngủ.
• Buồn ngủ quá mức ban ngày.

Đối với người cao tuổi, việc đánh giá giấc ngủ cần xem xét đồng thời bệnh lý nền, thuốc đang sử dụng, thói quen sinh hoạt và các triệu chứng liên quan.

Vai trò của chuyên khoa Tai Mũi Họng trong y học giấc ngủ

Chuyên khoa Tai Mũi Họng có vai trò quan trọng trong việc đánh giá các bất thường cấu trúc hoặc tình trạng tắc nghẽn đường hô hấp trên, đặc biệt ở người có ngáy ngủ và nghi ngờ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

Bác sĩ có thể kiểm tra vùng mũi, họng và những cấu trúc liên quan để xác định các yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến đường thở.

Tuy nhiên, không phải mọi rối loạn giấc ngủ đều xuất phát từ bệnh lý Tai Mũi Họng. Việc chẩn đoán và điều trị đôi khi cần phối hợp giữa nhiều chuyên khoa.

Đo đa ký giấc ngủ là gì? Khi nào người cao tuổi cần thực hiện?

Đa ký giấc ngủ (Polysomnography – PSG) là phương pháp ghi nhận nhiều tín hiệu sinh lý trong khi ngủ, có thể bao gồm hoạt động não, nhịp tim, nhịp thở, luồng khí, cử động hô hấp và nồng độ oxy trong máu.

Đây là phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn đối với ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ ở người trưởng thành khi có nghi ngờ dựa trên đánh giá lâm sàng.

Bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định khi người bệnh có:

• Ngáy lớn kèm ngừng thở khi ngủ.
• Buồn ngủ ban ngày đáng kể.
• Thức giấc vì nghẹt thở hoặc thở hổn hển.
• Các triệu chứng nghi ngờ ngưng thở khi ngủ cùng yếu tố nguy cơ liên quan.

Một số người trưởng thành phù hợp có thể được chỉ định xét nghiệm ngưng thở khi ngủ tại nhà. Tuy nhiên, với những người có bệnh tim phổi đáng kể, tiền sử đột quỵ, mất ngủ nặng hoặc những tình trạng phức tạp khác, đa ký giấc ngủ tại cơ sở chuyên môn thường phù hợp hơn theo hướng dẫn của AASM.

Không phải tất cả người cao tuổi mất ngủ hoặc ngáy ngủ đều cần đo đa ký giấc ngủ. Việc lựa chọn xét nghiệm cần dựa trên đánh giá của bác sĩ.

7 thói quen giúp người cao tuổi cải thiện chất lượng giấc ngủ

Bên cạnh việc thăm khám khi có triệu chứng bất thường, người cao tuổi có thể duy trì những thói quen hỗ trợ giấc ngủ:

1. Duy trì giờ ngủ và thức dậy ổn định

Cố gắng đi ngủ và thức dậy vào những khung giờ tương đối giống nhau mỗi ngày để hỗ trợ nhịp sinh học.

2. Duy trì vận động phù hợp

Đi bộ, tập thể dục nhẹ hoặc những hoạt động phù hợp với sức khỏe có thể hỗ trợ giấc ngủ. Tránh tập luyện quá sát giờ ngủ nếu khiến cơ thể khó thư giãn.

3. Hạn chế caffeine vào cuối ngày

Cà phê, trà đậm và một số loại đồ uống có caffeine có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ ở người nhạy cảm.

4. Tạo môi trường ngủ thoải mái

Giữ phòng ngủ yên tĩnh, ánh sáng phù hợp và nhiệt độ dễ chịu. Hạn chế thiết bị điện tử nếu chúng gây khó ngủ.

5. Hạn chế ngủ trưa quá muộn hoặc quá dài

Ngủ trưa phù hợp có thể giúp nghỉ ngơi, nhưng ngủ quá lâu hoặc quá muộn có thể làm giảm cảm giác buồn ngủ vào ban đêm ở một số người.

6. Không tự ý sử dụng thuốc ngủ

Một số thuốc an thần, thuốc ngủ có thể làm tăng nguy cơ lú lẫn, té ngã hoặc những tác dụng không mong muốn ở người cao tuổi.

Không nên tự mua thuốc ngủ, tăng liều hoặc ngừng thuốc kê đơn đột ngột khi chưa trao đổi với bác sĩ.

7. Chủ động thăm khám khi có dấu hiệu rối loạn giấc ngủ

Nếu mất ngủ kéo dài, ngáy lớn kèm ngừng thở hoặc buồn ngủ ban ngày nhiều, cần được đánh giá nguyên nhân thay vì chỉ thay đổi thói quen sinh hoạt.

Những biện pháp vệ sinh giấc ngủ có thể hỗ trợ sức khỏe, nhưng riêng với mất ngủ mạn tính, chỉ thực hiện vệ sinh giấc ngủ thường không đủ để thay thế điều trị chuyên biệt như CBT-I.

Khi nào người cao tuổi nên khám chuyên khoa y học giấc ngủ?

Gia đình nên khuyến khích người cao tuổi thăm khám nếu xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện sau:

• Mất ngủ thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Ngáy lớn kèm những khoảng ngừng thở.
• Thường xuyên tỉnh giấc vì nghẹt thở.
• Buồn ngủ quá mức vào ban ngày.
• Ngủ dậy vẫn mệt mỏi kéo dài.
• Có những hành vi bất thường khi ngủ, đặc biệt nếu gây chấn thương.
• Triệu chứng giấc ngủ ảnh hưởng đến sự an toàn hoặc chất lượng cuộc sống.

Nếu xuất hiện khó thở nghiêm trọng, đau ngực, bất tỉnh hoặc triệu chứng thần kinh đột ngột, cần được đánh giá cấp cứu thay vì chờ lịch khám giấc ngủ.

Câu hỏi thường gặp về giấc ngủ người cao tuổi

1. Người cao tuổi ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày là đủ?

Theo NIA, người cao tuổi nhìn chung cần khoảng 7–9 giờ ngủ mỗi đêm. Tuy nhiên, nhu cầu và chất lượng giấc ngủ có thể khác nhau giữa từng người.

2. Người già ngủ ít có phải bình thường không?

Giấc ngủ có thể ngắn hơn, nông hơn hoặc dễ gián đoạn khi tuổi tăng lên. Tuy nhiên, thiếu ngủ kéo dài kèm mệt mỏi ban ngày không nên xem là bình thường.

3. Người cao tuổi ngáy ngủ có nguy hiểm không?

Không phải mọi trường hợp ngáy đều nguy hiểm. Tuy nhiên, ngáy lớn kèm ngừng thở, nghẹt thở khi ngủ hoặc buồn ngủ ban ngày cần được đánh giá nguy cơ ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ.

4. Mất ngủ kéo dài có nên uống thuốc ngủ không?

Không nên tự ý sử dụng thuốc ngủ, đặc biệt ở người cao tuổi. Bác sĩ cần đánh giá nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. CBT-I thường được khuyến nghị trong điều trị mất ngủ mạn tính.

5. Đo đa ký giấc ngủ có cần thiết cho tất cả người ngáy không?

Không. Đa ký giấc ngủ được cân nhắc khi có nghi ngờ rối loạn hô hấp khi ngủ hoặc những chỉ định chuyên môn khác. Không phải mọi người ngáy đều cần thực hiện xét nghiệm này.

Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10/2026 – Quan tâm giấc ngủ, chăm sóc sức khỏe tuổi vàng

Có những đêm ông bà, cha mẹ trằn trọc khó ngủ nhưng ít khi chia sẻ. Có những tiếng ngáy kéo dài được cả gia đình xem là quen thuộc. Và cũng có những buổi sáng người lớn tuổi thức dậy vẫn mệt mỏi dù đã dành nhiều giờ trên giường.

Những biểu hiện ấy đôi khi cần được quan tâm nhiều hơn.

Nhân Ngày Quốc tế Người cao tuổi 01/10/2026, Bệnh viện Tai Mũi Họng Sài Gòn mong muốn gửi đến mỗi gia đình thông điệp:

“QUAN TÂM GIẤC NGỦ – CHĂM SÓC SỨC KHỎE TUỔI VÀNG”

Một giấc ngủ tốt không chỉ là sự nghỉ ngơi, mà còn góp phần duy trì sức khỏe, sự tỉnh táo và niềm vui trong cuộc sống hằng ngày.

Hãy dành thời gian lắng nghe những thay đổi về giấc ngủ của ông bà, cha mẹ và khuyến khích thăm khám khi có dấu hiệu bất thường.

Người cao tuổi có biểu hiện ngáy ngủ, nghi ngờ ngưng thở khi ngủ hoặc những vấn đề liên quan đến đường hô hấp trên có thể được bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng thăm khám và tư vấn hướng đánh giá phù hợp.

Bài viết cung cấp thông tin giáo dục sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị trực tiếp của bác sĩ.

Địa chỉ: 1–3 và 6–8 Trịnh Văn Cấn, Phường Bến Thành, TP.HCM.

Hotline: (028) 38 213 456

Website: https://taimuihongsg.com

Đặt Hẹn Khám Bệnh Online: https://taimuihongsg.com/dat-hen-kham-benh/